Mấy bữa nay toàn bàn về những mô típ dùng cho những tác phẩm muốn phô độ cao của IQ nhân vật, giờ đổi gió đá sang một thanh niên cũng có phần liên quan đến IQ, có điều là ở chiều ngược lại: Captain Obvious Reveal.
Anh em nhà ta hẳn chẳng còn ai lạ gì cái meme Captain Obvious nữa rồi nhỉ? Cái này chính là nó đấy, có điều áp dụng cho một cú plot twist trong tác phẩm. Cụ thể, Captain Obvious Reveal chỉ việc một bí ẩn trong tác phẩm quá dễ đoán, khiến người thưởng thức nhận ra được bản chất của nó trong một nốt nhạc. Kết cục là khi tác giả quyết định tiết lộ chân tướng mọi sự, cái twist kia chẳng gây được ấn tượng gì mấy.
Lẽ đương nhiên, theo nguyên tắc xác suất thì với một tác phẩm có hàng ngàn người thưởng thức, kiểu gì cũng sẽ có ít nhất một người đoán ra cái plot twist của nó. Ví dụ như có một số người trong cộng đồng fan A Song Of Ice And Fire đã đoán trước được việc Jon Snow là thành viên gia tộc Targaryen, hoặc thậm chí cả ý nghĩa cái tên Hodor. Tuy nhiên, các trường hợp kiểu thế này không được tính là Captain Obvious Reveal bởi vì chỉ một bộ phận nhỏ người luận ra được điều ấy, và nó cũng đòi hỏi phải hao tốn một lượng trí lực khá cao (hoặc như trường hợp của Hodor thì là chó ngáp phải ruồi 🐧 ). Captain Obvious Reveal phải là thứ không tốn bao nhiêu calo để nghĩ ra, và từ đấy dẫn đến việc phần đông thiên hạ ai sờ vào cũng cầm đèn chạy trước ô tô được hết.
Ngoài ra, Captain Obvious Reveal không nhất thiết phải là một thứ gì đấy xấu. Nếu được dùng để châm biếm hoặc làm hài gì đó, với ngay từ đầu mục đích đã là để người thưởng thức nhận ra chuyện gì đang diễn ra và từ đó bật cười trước sự ngu ngơ của nhân vật, tất nhiên nó sẽ chẳng gây ra vấn đề gì cho tác phẩm cả. Bên cạnh đó, nếu tác phẩm đặt trọng tâm vào một thứ gì đó khác bên ngoài việc tiết lộ chân tướng sự việc, chẳng hạn muốn xây dựng không khí căng thẳng, thì cái Captain Obvious Reveal cũng không đến nỗi quá nguy hại đối với trải nghiệm của người thưởng thức. Nó chỉ là vấn đề nếu tác giả thực sự muốn giấu cái của nợ kia, nhưng làm lộ quá nên người thưởng thức phải sốt ruột chờ dàn nhân vật hiểu ra sự tình thôi. Trong trường hợp xấu nhất, nó thậm chí còn có thể "đần hóa" các nhân vật trong tác phẩm trong mắt người thưởng thức, bởi vì chắc chắn không thể nào có chuyện một con người não không dị tật lại có thể không nhận ra một điều hiển nhiên đến vậy
Ví dụ đầu tiên về Captain Obvious Reveal sẽ là The Caves of Steel của Isaac Asimov. Trong truyện này, thứ hiển nhiên không phải là một sự vật hay hiện tượng gì, mà là một phương thức. Cụ thể, ta có một ông thanh tra liều chết muốn chứng minh một con rôbốt là người. Ông này và một nhân vật khác dành ra nguyên một chương dài dằng dặc hết đưa ra dẫn chứng rồi lại bác bỏ dẫn chứng của nhau về bản chất con rôbốt kia, trong khi bất kỳ ai với IQ từ hai chữ số trở lên đều nhận thấy có một cách chứng minh cực kỳ dễ dàng: bảo con rôbốt đấy tháo bố cái đầu hay tay chân gì đó ra là xong. Rốt cuộc thì hai cái ông kia cuối cùng cũng lết đến chỗ đấy, nhưng ngồi chờ hai ông nhận ra điều đó mà đến phát bực.
Một thanh niên khác cũng bị dính Captain Obvious Reveal là cuốn Dark Matter của Blake Crouch. Lần này thì thứ khiến nó trở thành Captain Obvious không phải là vấn đề về tư duy như The Caves of Steel, mà phần nhiều liên quan đến việc nó hơi bị cliché. Kể cả nếu không đọc cái giới thiệu sau bìa sách (và trong trường hợp của bản Việt là cái tiêu đề của nó), chúng ta sẽ nhận thấy cực kỳ nhanh bản chất của câu chuyện này là gì, bởi vì cái ý tưởng nền của nó có thể gọi là cũ rích. Nhưng bro Crouch xem chừng tâm đắc hơi bị quá đà với cái bí mật đó, thế là ông anh chạy gần nửa quyển mới bắt đầu dần bộc lộ bản chất câu chuyện. Anh em nào mà đọc Techno-Thriller quen rồi thì sờ vào quyển này chắc sẽ thấy ngứa thịt kinh khủng, đặc biệt là vì thanh niên nhân vật chính lại còn được tung hê là nhà khoa học tài ba nữa chứ.
Một trường hợp Captain Obvious Reveal khác cần kể đến là tựa game Batman: Arkham Knight của Rocksteady. Cái chết của đồng chí Arkham Knight cũng không hẳn là do tự thân nó, mà vấn đề là vì nó chọn cách tích hợp một thứ quá nổi tiếng trong mytho của Batman. Cụ thể, bí mật hiển nhiên ở đây là danh tính thật của nhân vật đã đem lại tiêu đề cho cái game này: Arkham Knight. Nhân vật này từ phong thái hành xử cho đến lời ăn tiếng nói đều giống y xì đúc một thanh niên mà fan Batman gần như chẳng ai còn lạ lẫm gì nữa. Cái thanh niên đấy nổi tới mức Rocksteady thậm chí còn đã nhấn nút tự hủy cho bản thân từ trước khi game ra mắt, với chỉ một dòng tweet trích lời nhân vật Arkham Knight nói với Batman, gọi Batman là “old man” với thái độ rất xấc láo (nếu đến đây vẫn chưa nhận ra đó là ai thì mọi người may đấy 🐧 ). Sau vụ đấy thì bất kể Rocksteady có tìm cách chữa cháy kiểu gì cũng chẳng cứu vãn được tình hình nữa, vì ai cũng biết hết cả rồi.
Tiện nhắc đến game và mytho, ta cũng cần phải bàn về cái game Hades của Supergiant Games nữa. Game được xây dựng dựa trên thần thoại Hy Lạp, với nhân vật chính là Zagreus, con trai của thần Hades, và quả Captain Obvious Reveal trong này là danh tính mẹ đồng chí ấy. Nếu anh em nào quen thuộc với thần thoại Hy Lạp thì chắc chẳng còn lạ gì cái cuộc tình giữa Hades và Persephone rồi, thế nên vụ Nyx được tiết lộ không phải là mẹ thật của Zagreus khiến không ít người đảo mắt kêu, “Giỏi lắm, Sherlock.” Đặc biệt, nếu ai tìm hiểu sâu về thần thoại Hy Lạp thì thậm chí sẽ còn biết Zagreus là một vị thần có thật, chỉ có điều không hay được nhắc đến. Đoán thử xem bố mẹ thanh niên này là ai 🐧? Cũng may Hades không đặt quá nhiều trọng tâm vào cái bí mật đấy, đồng thời tiết lộ mọi thứ khá sớm, thế nên cái Captain Obvious Reveal không gây ảnh hưởng quá nhiều cho tác phẩm.
Một thanh niên khác cũng có Captain Obvious Reveal nhưng cũng không bị thọt nặng là tiểu thuyết ngắn The Whisperer in Darkness của H. P. Lovecraft. Truyện kể về Albert Wilmarth, một học giả tại Đại học Miskatonic ở Massachusetts. Ông này quen một đồng chí tên Henry Akeley, người tuyên bố đã tìm thấy bằng chứng về những sinh vật kỳ bí đến từ một thế giới khác. Wilmarth và Akeley hay trao đổi thư từ với nhau, và các bức thư của Akeley ngày càng mang một sắc giọng sợ sệt, kể lại những cuộc đụng độ với đám người ngoài hành tinh kia, với đỉnh điểm là một lá thư tuyệt vọng, thông báo rằng mình chỉ còn là cái xác di động thôi. Nhưng tự nhiên sau bức thư ấy, Akeley đổi phắt giọng, khen ngợi đám người ngoài hành tinh kia hết lời, và mời Wilmarth đến thăm mình kèm lời dặn đừng quên mang theo mọi thư từ cùng bằng chứng Akeley từng gửi (vâng, nghe không khả nghi tí nào á 🐧 ). Khi đến nơi thì Lovecraft gần như nói toạc móng heo ra luôn cái gì đang diễn ra rồi, nhưng vẫn kéo dài câu chuyện một hồi khá lâu trước khi thực sự chính thức tiết lộ mọi thứ. Tuy nhiên, vì mục đích chính của Lovecraft là tạo dựng không khí, thế nên vụ Captain Obvious Reveal không đến nỗi nghiêm trọng lắm (mặc dù nó quả thực khiến ta phải nghi ngờ IQ của Wilmarth 🐧 ).
Cuối cùng, ta có một cái Captain Obvious Reveal được dùng theo một cách tích cực hoàn toàn, ấy là một series parody có tên Fate/Stay Night: Unlimited Blade Works Abridged. Đúng như cái tên của mình, series là một chuỗi clip Youtube chế lại bộ anime Fate/Stay Night: Unlimited Blade Works của Ufotable. Một trong những thứ nó troll nhiều nhất là việc Archer, một người hùng được triệu hồi để tham gia cuộc chiến giành chén thánh lần thứ 5, lại chính là phiên bản tương lai của Shirou Emiya, nhân vật chính của Unlimited Blade Works. Series thả hint không ngừng nghỉ về bản chất của hai thanh niên, với việc cứ mỗi khi nào Shirou vỗ ngực bảo mình đã/đang/sẽ làm gì thì lập tức sẽ cắt sang cảnh của Archer làm cái đấy, hoặc cho Archer nói chen vào. Ví dụ như có một đoạn, Shirou bảo rằng, “Không ai được chửi tôi mơ ngu ngoài tôi!” Liền sau đó, Archer từ trên mái nhà nói vọng xuống rằng, “Shirou, mày mơ ngu bỏ mẹ!” Một trường hợp tương tự khác là khi Shirou bị một người hùng khác tóm, và đe dọa rằng “Ta, Shirou Emiya, sẽ vả chết con cụ ngươi!” Đoán xem ai chọn đúng lúc ấy để chường mặt vào và vả chết con cụ người hùng kia 🐧? Cái này nó cứ nhây mãi ra, và kể cả nếu không biết gì về lore của Fate thì người xem cũng đoán được luôn Archer = Shirou Emiya rồi. Nhưng vì đây là làm hài, chẳng ai dị nghị gì nó hết.
Note: cái ảnh minh họa thực chất sát với mô típ Failed a Spot Check, chỉ cách các nhân vật trong tác phẩm không nhận ra một thứ quá hiển nhiên, hơn là Captain Obvious Reveal. Nhưng trông bối cảnh cái comic thì chắc phải tít cuối ván thằng "đỏ" mới bị phanh phui chân tướng, thế nên cứ dùng tạm 🐧.
Và đó là cái cớ tử tế nhất tớ có thể bịa ra được để khỏa lấp việc chọn cái ảnh hơi lệch này để minh họa cho bài, đơn giản chỉ vì thấy nó trông hài 🐧
***
Bài gốc được đăng trong group Hội thích truyện Sci Fi trên Facebook. Cùng ghé chơi group để thảo luận về bài viết hoặc đọc thêm các bài tương tự, bạn nhé.
↓