Vụ George R. R. Martin sắp tham gia sản xuất một series du hành thời gian cho HBO hẳn đã làm không ít anh em nhớ về mảnh đất Westeros mà thanh niên kia đã phóng tác, đặc biệt là về cái tiền đồ mịt mờ của nó. Kể cũng mỉa mai là một series trứ danh “đạo” lịch sử xem chừng chẳng có tương lai gì hết 🐧.
Nhắc đến chuyện lịch sử với tương lai, mình lại nhớ đến một điểm khác biệt khá thú vị giữa Sci Fi và Fantasy, liên quan đến cách chúng nó tận dụng nguồn tư liệu miễn phí khổng lồ ấy. Fantasy, với gương mặt tiêu biểu nhất là Epic Fantasy, thường có xu hướng vác lịch sử ra xào lại để tạo thành một thế giới riêng. Các đế chế cổ, các cuộc giao tranh xưa, những vĩ nhân có thật trong lịch sử thường được thay tên đổi họ hoặc nêm kèm chút mắm muối cho hơi khang khác, sau đó diễn xuôi lại. Sci Fi thì cũng thích vác lịch sử ra cóp chẳng kém, nhưng thường hay giữ cho lịch sử sát gốc hơn, chứ không bê về luộc rồi nhận rằng đây là của mình. Chẳng hạn, Sci Fi sẽ không chập chung Alexander Đại Đế với Thành Cát Tư Hãn để tạo ra Turhilgard xứ Norvanhirdth hay cái gì tương tự, mà vẫn giữ nguyên hai ông ấy như thật, chỉ có điều là người ngoài hành tinh đội lốt hay được người đến từ tương lai ghé thăm gì đó.
Nhưng lẽ đương nhiên, cái này chỉ là xu hướng thôi chứ chẳng phải quy luật bất di bất dịch. Vẫn có một lô một lốc những ông Fantasy tận dụng lịch sử theo kiểu không nhận vơ mà chỉ… đặt điều thôi, chẳng hạn Abraham Lincoln từng là thợ săn ma cà rồng hoặc Washington là phù thủy bị khai trừ khỏi đất tiên hay gì gì đó kiểu thế. Sci Fi cũng tương tự, vẫn có những ông mở sách lịch sử ra, sửa đi tí cho đỡ mang danh chép bài, xong rồi cứ thế nghiễm nhiên mang ra bày như thể đây là hàng thửa nhà tự trồng. Ví dụ không cần nhìn đi đâu xa, anh em cứ nghĩa cái Trận New Gettysburg mình nhắc đến hôm trước là biết.
Trong trường hợp có anh em nào chưa biết, cách đây mấy bữa, mình có đăng một bài kỷ niệm ngày diễn ra một trận đánh hết sức quan trọng trong thế giới của series game Starcraft, có tên là Trận New Gettysburg. Trận chiến này là một phần của một cuộc nội chiến loài người, diễn ra giữa một phe ly khai mang tên Sons of Korhal và một phe mang tên Terran Confederacy (thường được gọi tắt là Confederacy). Trận chiến nằm trong một cuộc giao tranh lớn hơn mà về sau được gọi là Sự Thất thủ của Tarsonis, xảy ra tại một thành phố có tên New Gettysburg, nằm trên hành tinh Tarsonis (trong game gốc là đánh nhau trên một cái trạm vũ trụ, nhưng về sau bị retcon thành một thành phố trên bề mặt hành tinh), và đóng vai trò bước ngoặt cho kết cuộc cuối cùng của toàn bộ cuộc chiến. Anh em có thể đọc kỹ hơn về nó ở đây: https://scifivietnam.blogspot.com/2018/02/tran-new-gettysburg-mot-cuoc-chien-thu.html
Nếu bỏ qua việc đôi bên dùng tàu vũ trụ choảng nhau kèm việc bên ngoài con người thì còn có 2 chủng tộc ngoài hành tinh khác lao vào tham chiến, anh em sẽ thấy Trận New Gettysburg nói riêng và Sự Thất thủ của Tarsonis nói chung được xây dựng dựa trên một nguyên mẫu lịch sử thật. Nguyên mẫu ấy là Trận Gettysburg, một cuộc giao tranh ác liệt trong Nội Chiến Mỹ, xảy ra giữa hai phe có tên Union và Confederacy, với chiến trường là thị trấn Gettysburg cùng các khu vực lân cận.
Gettysburg, nội chiến, Confederacy…
Đồng chí hiểu ý bần tăng chứ 🐧?
Không chỉ dừng ở mấy cái mã bên ngoài, Trận Gettysburg còn có nhiều tình tiết cực sát với những gì xảy ra tại hành tinh Tarsonis của vũ trụ Starcraft. Trong cuộc chiến này, phe Union ban đầu dàn một sư đoàn kỵ binh dưới quyền Chuẩn tướng John Buford ra phòng thủ tại các rặng núi thấp ở phía Tây Bắc thị trấn. Vị trí phòng thủ của John Buford về sau được phe Union hối hả củng cố bởi hai quân đoàn bộ binh nữa. Tuy nhiên, trong lúc phòng tuyến của phe Union còn đang chấn chỉnh, hai quân đoàn lớn của phe Confederacy do Tướng Robert E. Lee chỉ huy đã tấn công họ từ phía Tây Bắc và phía Bắc, khiến quân Union phải rút lui.
Điều này được tái hiện trong Sự Thất thủ của Tarsonis thông qua cách phe Confederacy ban đầu có một hàng phòng thủ ngoài vũ trụ dưới dạng ba trạm không gian, nhưng đã bị Sons of Korhal chọc thủng, khiến chiến trường lan xuống bề mặt hành tinh.
Quay về với lịch sử thật, sau màn dạo đầu ấy, hai bên củng cố lại lực lượng, và sang ngày thứ hai thì bắt đầu tung toàn lực ra choảng nhau. Robert E. Lee mở một cuộc tấn công dữ dội vào sườn trái của Union, và giao tranh ác liệt diễn ra tại Little Round Top, Wheatfield, Devil's Den, và Peach Orchard. Cùng lúc ấy, ở sườn phía bên phải của phe Union, một lực lượng Confederacy tiến hành tấn công Đồi Culp và Đồi Cemetery. Phe Union chịu tổn thất đáng kể, nhưng vẫn giữ vững phòng tuyến của mình, kiên quyết không nhượng bộ phe Confederacy.
Trong Sự Thất thủ của Tarsonis, điều này được tái hiện qua việc các lực lượng của phe Confederacy chịu sự tấn công đầy ác liệt của Sons of Korhal trên nhiều chiến tuyến khác nhau, bao gồm một số thành phố ở trên bề mặt Tarsonis lẫn vùng không gian vũ trụ của hành tinh. Bất chấp tất cả, phe Confederacy vẫn cầm cự được, và cục diện không ngả hẳn về bên nào hết.
Về lại Trái Đất quen thuộc, sang ngày thứ ba của Trận Gettysburg, phe Confederacy đã quyết định sử dụng một chiến thuật khét tiếng, ấy là tổ chức một cuộc tấn công bộ binh với 12.500 quân lính xông thẳng vào trung tâm phòng tuyến của phe Union tại Cemetery Ridge. Nước đi đó về sau được gọi là Pickett's Charge (bởi vì nó được chỉ huy bởi Thiếu tướng George Pickett). Toàn bộ lực lượng Confederacy xộc đến như quân cảm tử, băng qua một cánh đồng gần như trống không, chịu thương vong nặng nề bởi súng trường và hỏa lực pháo binh của phe Union, thiệt đến hơn 50% binh sĩ, và rốt cuộc bị đẩy lùi. THất bại này đã đặt dấu chấm hết cho toàn bộ Trận Gettysburg, với phần thắng ngả về phe Union.
Trong Sự Thất thủ của Tarsonis, chiến thuật Pickett's Charge chính là hành động kích hoạt máy phát psi của bên Sons of Korhal, khiến cho một binh đoàn Zerg tràn đến, và sử dụng chiến thuật lấy thịt đè người để lấn át phe Confederacy. Cũng như trong lịch sử thật, màn “Zerg rush” này (tên một chiến thuật thực trong game) cũng khét tiếng vô cùng, dẫn đến một lượng thương vong cực kỳ lớn cho phe tấn công, và cũng quyết định cục diện của cuộc chiến. Nhưng không may cho phe phòng thủ là Confederacy, bất chấp các thương vong mình lãnh phải, bọn Zerg không bị đẩy lùi, mà chúng đã áp đảo chiến tuyến của Confederacy. Đáng lẽ ra phe Confederacy đã có thể sống sót bởi nhờ sự can thiệp của Protoss, nhưng phe Sons of Korhal đã chặn đánh lực lượng Protoss tại New Gettysburg, dẫn đến cái Trận New Gettysburg kia, và đảm bảo đám Zerg có thời gian hoàn tất công việc của mình.
Trận Gettysburg là trận đánh số lượng thương vong lớn nhất trong cả cuộc chiến, và số phận của phe Confederacy trong cuộc chiến thường được coi là đã an bài kể từ đấy. Tương tự với nó Sự Thất thủ của Tarsonis, với Trận New Gettysburg diễn ra ở phần đuôi, đã gây ra tổn thất cực kỳ lớn về nhân mạng, đồng thời đặt dấu chấm hết cho thể chế Confederacy. Cả hai thậm chí còn đã khai sinh ra hai bài diễn văn lịch sử, một là Diễn văn Gettysburg của Tổng thống Abraham Lincoln (tái hiện trong bộ phim Saving Lincoln ở đây: https://www.youtube.com/watch?v=U2a-S3rjDBw...), hai là diễn văn nhậm chức của Hoàng đế Arcturus Mengsk (xem tại đây: https://www.youtube.com/watch?v=X6bVj-nTkiU...). Lời lẽ hai bên có thể khác nhau, nhưng nếu anh em nhìn vào đại ý của chúng, ta sẽ thấy vẫn có một số sự tương đồng xuất hiện.
Như anh em có thể thấy đấy, lịch sử có thể trở thành một nguồn cảm hứng cực kỳ hữu hiệu để các tác phẩm SFF xây dựng thế giới/câu chuyện của mình. Tinh thần võ sĩ “đạo” ấy không có gì là xấu hết, và trên thực tế cần được tiếp tục kế thừa và phát huy, để chúng ta còn có thêm nhiều tác phẩm thú vị nữa.
Miễn sao đừng có đạo nửa chừng rồi vứt con bỏ chợ như một cha nội nào đó là được rồi 🐧.
***
Bài gốc được đăng trong group Hội thích truyện Sci Fi trên Facebook. Cùng ghé chơi group để thảo luận về bài viết hoặc đọc thêm các bài tương tự, bạn nhé.
↓