Như anh em biết rồi đấy, hồi trưa mình có làm một bài phony-versary về The Prestige của Christopher Priest. Cuốn này dù không xoáy quá nhiều vào khoa học các kiểu, một trong những yếu tố cốt lõi của nó vẫn là một thứ công nghệ “tân thời” kiểu cổ, đậm chất Teslapunk (về cơ bản là Steampunk, nhưng thay vì lấy công nghệ hơi nước giai đoạn thế kỷ 19 làm cốt lõi thì nó sử dụng các công nghệ điện giai đoạn cuối thế kỷ 19 - đầu thế kỷ 20. Anh em có thể tìm hiểu thêm về nó ở đây: https://scifivietnam.blogspot.com/2022/06/sff-101-teslapunk.html).
Cái kiểu tái hiện tương lai của quá khứ ấy làm mình nhớ lại một cái clip khá thú vị vừa được đăng cách đây ít lâu, xoay quanh một bài báo đăng tải hồi năm 1901 trên tờ Ladies Home Journal. Bài báo ấy chứa đựng một số dự đoán của về tương lai 100 năm sau (tức năm 2001) của người đương thời, dựa trên những gì tác giả thu lượm được sau khi trò chuyện với “những người khôn ngoan và cẩn trọng nhất tại các tổ chức khoa học và nghiên cứu lớn nhất”. Mặc dù không tránh khỏi các sai lệch nực cười, nó vẫn chứa đựng nhiều phỏng đoán chuẩn xác đến đáng ngạc nhiên.
Cũng như The Prestige, khá nhiều công nghệ tương lai mà bài báo nêu ra được xây dựng dựa trên một phát hiện khoa học hãy còn rất mới mẻ thời bấy giờ, và cũng thu hút được rất nhiều sự chú ý của công chúng: điện năng.
Chẳng hạn, khi phỏng đoán về ăn uống, báo bảo ta sẽ mua thức ăn nấu sẵn từ các cơ sở tương tự như tiệm bánh hàng ngày, bởi chi phí ăn ngoài sẽ rẻ hơn hẳn tự nấu (ừ, phải rồi 🐧 ). Những nơi ấy sẽ được trang bị “các phòng thí nghiệm” riêng, với bếp điện, máy xay cà phê điện, máy đánh trứng điện, máy khuấy điện, máy cắt thịt điện, máy nghiền khoai tây điện, máy vắt chanh điện, máy rửa và sấy bát đĩa điện,…
Cách dùng từ của nó nghe hơi đao to búa lớn, nhưng kể ra cũng không đến nỗi quá xa với những gì chúng ta có trong nhà bếp hiện thời (mặc dù hình như mấy cửa hàng thức ăn nhanh dùng bếp ga chứ không phải là bếp điện).
Một ví dụ khác về ứng dụng của điện mà báo dự đoán là việc than sẽ không được sử dụng để sưởi ấm hoặc nấu ăn nữa. Dù không biến mất hẳn, sẽ hiếm có ai sử dụng nó nữa. Thay vào đó, con người sẽ dùng điện chạy bằng năng lượng nước. Mỗi con sông hoặc con lạch thích hợp nào sẽ đều có được lắp đặt “động cơ nước,” tức các tua bin quay để tạo điện.
Ngày nay, dù quả đúng là người tiêu dùng bình thường đã chuyển sang dùng điện hết, chẳng còn ai dùng than mấy nữa (ngoại trừ dân nhà ta với quả than tổ ong thần thánh 🐧 ), cái nguồn lấy điện bị dự đoán hơi lệch. Thủy điện quả đóng một vai trò không nhỏ cho việc phục vụ nhu cầu sử dụng điện của người dân, nhưng chúng ta không thể dựa vào một mình nó được. Vẫn cần đến hàng loạt nhà máy sử dụng than để tạo điện, bởi vì ít thằng nào tạo ra được một lượng điện năng khổng lồ như than đá, mặc dù chúng ta đang dần chuyển dịch theo hướng loại bỏ nguồn năng lượng này đi.
Liên lạc và truyền thông cũng là một mảng khác được dự đoán sẽ dựa nhiều trên điện. Tất thảy mọi sự kiện sự vật trên đời sẽ đều được ghi lại bởi các “máy ảnh được kết nối bằng điện với màn hình ở đầu mạch bên kia, cách xa đến hàng nghìn dặm.” Khán giả sẽ được “chứng kiến lễ đăng quang của các vị vua ở châu Âu hoặc diễn tiến của các trận chiến ở Phương Đông trên những tấm màn lớn, đặt trong rạp chiếu phim của mình,” hoặc theo dõi các buổi hòa nhạc opera “được truyền đến nhà riêng,” với chất lượng âm thanh chẳng thua gì nghe trực tiếp tại rạp hát, tái hiện bởi “các nhạc cụ tự động.” Bên cạnh đó, “điện thoại và điện báo không dây sẽ phủ khắp thế giới” và ai cũng sẽ có thể “gọi điện sang Trung Quốc một cách dễ dàng như nói chuyện với Brooklyn từ New York thời nay.”
Một lần nữa, dù có một số sai lệch nho nhỏ trong cách miêu tả và hình dung, dự đoán này về cơ bản nay đã trở thành hiện thực. Máy quay (trên lý thuyết thì vẫn là “máy ảnh,” bởi vì tiếng Anh dùng “camera” để chỉ cả hai 🐧 ), cả dưới dạng máy quay chuyên nghiệp của báo đài cho đến các máy quay cá nhân gắn trên điện thoại, nay đã có thể giúp chúng ta ngồi nhà theo dõi mọi thứ ở khắp năm châu bốn bể trên những màn hình điện tử, mặc dù mấy màn hình này không đến mức to vật vã như trong rạp chiếu phim. Vụ nghe nhạc cũng tương tự, ta chẳng cần lết xác đi đâu hết mà vẫn có thể thưởng thức âm nhạc như thường, chỉ có điều sẽ không cần đến nhạc cụ tự động chuyên biệt gì cả (mặc dù cũng như với cái máy quay, đây trên lý thuyết vẫn đúng, bởi vì “instruments” vừa có thể là “nhạc cụ” vừa có thể là “dụng cụ”). Vụ gọi điện thì khỏi cần nói rồi, chuẩn chẳng lệch đi đâu được, với ngoại lệ sẽ là chẳng ai gọi tin nhắn với email là “điện báo không dây” hết.
Nông nghiệp cũng là một mảng được dự đoán sẽ được điện cải thiện. Theo lời báo nói, “người nông dân sẽ biến mùa đông thành mùa hè và đêm thành ngày.” Cụ thể hơn, khi trời trở lạnh, các dây điện dẫn nhiệt ngầm dưới đất sẽ sưởi ấm cho các cây con, đảm bảo chúng phát triển được quanh năm. Mọi thứ cũng sẽ được trồng trong “những khu vườn rộng lớn dưới kính,” mang lại nông sản với số lượng và chất lượng lớn khổng lồ. Và khi thu hoạch được rồi thì “những chiếc tủ lạnh bay nhanh trên đất liền và trên biển sẽ mang trái cây thơm ngon từ vùng nhiệt đới và ôn đới phía Nam đến chỉ nội trong vài ngày. Nhờ đó mà giữa mùa đông, những người nông dân ở Nam Mỹ, Nam Phi, Úc và các đảo ở Nam Hải, những nơi mùa màng trái ngược với chúng ta, sẽ có thể cung cấp cho chúng ta những thực phẩm mùa hè tươi ngon ở đây không thể trồng được.”
Biến đông thành hè và đêm thành ngày về cơ bản cũng đã được ứng dụng trong nông nghiệp, có điều không phải ở cái tầm phi thường như báo nói. Chúng ta chủ yếu sử dụng đèn sưởi các kiểu để giúp tạo môi trường thích hợp cho một số loại cây trồng, nhưng cũng chỉ ở một mức hạn chế thôi, chứ chưa tới mức trồng được lúa giữa mùa đông hay cái gì tương tự. Phần vườn dưới kính (tức nhà kính) thì nó dự đoán rất chuẩn, vì cái công nghệ cực kỳ đơn giản này là một trong những cách rất hữu hiệu để phát triển cây trồng. Khoản phân phối cũng được nó đoán cực kỳ chuẩn xác, với các “tủ lạnh bay nhanh” ở đây là các côngtenơ hoặc khoang chứa hàng lạnh trên máy bay và xe tải, giúp mang hoa quả trái mùa từ đủ mọi nơi đến phục vụ người tiêu dùng.
Một thứ nữa cũng dính đến điện là mảng y dược. Mảng này là chỗ nghe sẽ Sci Fi nhất. Báo bảo thuốc uống sẽ trở nên hiếm hơn, mà người ta sẽ sử dụng những “dòng điện truyền qua vùng da bên ngoài của cơ thể một cách không hề đau đớn” đưa đưa thuốc trực tiếp vào các cơ quan nội tạng. Ngoài ra, các y bác sĩ sẽ “không chỉ có thể nhìn thấy được một trái tim sống, đang đập thình thịch bên trong lồng ngực, mà còn có thể phóng đại và chụp ảnh bất kỳ phần nào của nó.”
Vụ trị liệu bằng điện thì quả đúng là có một số ca bệnh hoặc trường hợp y khoa người ta trực tiếp lấy điện giật bệnh nhân thật (mặc dù nó sẽ chỉ “không đau” khi bệnh nhân đang bất tỉnh 🐧 ), nhưng vẫn chẳng ai tránh được thuốc uống cả. Cái ngày dược chất được điện mang thẳng vào các cơ quan nội tạng chắc phải chờ đến tận 2100, chứ 2010 qua rồi mà đã có ai làm được thế đâu. Nhưng mà lạy Chúa, quả dự đoán về tia X thì chuẩn xác đến phát rét, mặc dù ảnh chụp X quang không thể hiện được tim đang đập trong lồng ngực (có điều nếu nhớ không nhầm thì hình như một số công nghệ khác cho phép làm vậy rồi).
Ngoài mấy thứ liên quan đến điện năng đó ra thì bài báo còn bàn về khá nhiều khía cạnh khác của đời sống, chẳng hạn việc dinh dưỡng tốt hơn sẽ khiến con người cao lớn hơn (cái này chuẩn, mặc dù nó đánh giá hơi thấp mức tăng), việc đại học trở nên miễn phí và dễ tiếp cận hơn (ờm, nếu tính các dịch vụ khóa học online kiểu Coursera thì đúng thế thật, nhưng đại học thật đắt vl, đặc biệt nếu phải thi lại 🐧 ); việc chúng ta sẽ có đại bác bắn những viên đạn khổng lồ có thể hủy diệt cả một thành phố trong nháy mắt (đại bác thì không, nhưng tên lửa hành trình và máy bay ném bom hân hạnh tài trợ chương trình này); việc xe cộ cá nhân sẽ thay thế ngựa nghẽo và máy bay sẽ trở thành một phương thức vận chuyển mới (cái này chuẩn, nhưng một lần nữa, nó đoán nhầm về một số tiểu tiết như giá thành và độ thịnh hành); việc mọi thành phố cũng như nhà trường sẽ đều có phòng tập thể chất riêng, và thể lực con người sẽ được cải thiện tới mức ai không đi bộ nổi 10 dặm (~16km) sẽ bị coi là yếu (đúng là gym mọc lên nhiều thật, nhưng mà bruh, 10 dặm ấy hả 🐧 ?); việc ảnh chụp ở mọi nơi trên thế giới sẽ được phát tán chỉ trong vòng vài giờ (không cần đến vài giờ đâu, vì Phê tê bốc ngày nay còn cho livestream luôn cơ mà 🐧 ); việc tiếng Anh sẽ lược các chữ cái thừa đi và trở nên cô đọng hơn, đồng thời trở thành ngôn ngữ được nói nhiều nhất thế giới, trong khi tiếng Nga trở thành ngôn ngữ phổ biến thứ hai (không kể vụ tiếng Anh thành ngôn ngữ quốc tế, mấy cái còn lại chắc chỉ có trong 1984 với A Clockwork Orange);… nếu quan tâm anh em có thể xem clip, hoặc đọc bài báo gốc ở đây nhé: https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhWT362ZfQEJz0_14gsuKX0pOLmS9Hi9P8B_isPCevnEtKLdX_pXKy584EX9P50t4Yr5QVPN3AV65wbIdyIMHy514Yw0Y0j8D2Vz_eZ4Oj0URJlS9UzQbdyZGyzvHSGHqr18BeXagEjTN1o/s1600-h/Ladies+Home+Journal+Dec+1900+paleofuture+paleo-future.jpg
***
Bài gốc được đăng trong group Hội thích truyện Sci Fi trên Facebook. Cùng ghé chơi group để thảo luận về bài viết hoặc đọc thêm các bài tương tự, bạn nhé.
↓