Hôm nay tình cờ mò được cái clip phim ngắn fanmade này, tự nhiên nghĩ đến việc thời nay rào cản gia nhập đối với các loại hình media đều đã được hạ xuống thấp đến nhường nào so với dù chỉ 5, 10 năm trước.
Trong trường hợp có anh em nào chưa biết thì rào cản gia nhập là một thuật ngữ kinh tế, ý chỉ các điều kiện về môi trường của một lĩnh vực kinh doanh bất kỳ nào đó, khiến cho người chân ướt chân ráo bước vào ngành khó có thể mở được công ty trong ngành này. Rào cản đó có thể là về mặt chi phí (phải đầu tư rất khủng thì mới sản xuất được sản phẩm), hoặc về pháp luật (phải rất nhiêu khê mới có được giấy phép), hoặc về kiến thức (cần có công nghệ nghiên cứu khủng thì mới làm được), hoặc về phân phối (các tay chơi cũ trong ngành độc chiếm mảng phân phối),...
Ngay cả trong một lĩnh vực đậm chất giải trí như SFF, ta cũng không thể thoát khỏi sự chi phối của các quy luật kinh tế. Để một tác phẩm ra đời và đến tay người thưởng thức, các tác giả từng có thời phải đương đầu với những rào cản gia nhập rất kinh. Ví dụ như trong lĩnh vực xuất bản, để một quyển truyện ra đời thì phí in ấn, phí chiết khấu cho các nhà sách rất khổng lồ, và các tác giả gần như hoàn toàn nằm dưới quyền sinh sát của NXB. Chính thế mà ta có những câu chuyện như Frank Herbert phải long đong đi lạy lục tận 23 NXB để Xứ cát ra đời, A Wrinkle in Time của Madeleine L'Engle thì tận 26 lần, Carrie của Stephen King thì 30 lần,... Họ đơn giản là không còn lựa chọn nào khác ngoài làm vậy thì mới hy vọng truyện tiếp cận được với độc giả.
Nhưng ngày nay thì rào cản gia nhập đã hạ xuống rất thấp, khiến cho các tác giả không còn nhất thiết phải dựa hơi một nhà sách thì mới gặt hái được thành công. The Martian ban đầu chỉ là 1 loạt các bài blog miễn phí, và về sau thì trở thành 1 cuốn sách tự xuất bản trên Amazon, và nhoằng một cái đã biết Andy Weir thành triệu phú. Sleeping Giants của Sylvain Neuvel cũng nhờ tự xuất bản mà kiếm được kèo chuyển thể thành phim và sau đó được các NXB truyền thống săn đón.
Các loại hình media khác cũng có rào cản thấp tương tự. Thời đại công nghệ số giúp tiếp cận thông tin dễ hơn bao giờ hết, thế nên rào cản về kiến thức có thế bị loại bỏ với chỉ vài hào hoặc thậm chí là miễn phí. Các dịch vụ gọi vốn cộng đồng giúp tác giả có thể giảm nhẹ áp lực tài chính cho việc tạo sản phẩm. Các kênh phân phối cũng mọc ra như nấm, khiến cho các tác giả không nhất thiết phải lạy lục ai cả. Chính thế mà ta mới có những bên làm phim indie như bro Cowan này hoặc các công ty sản xuất quy mô nhỏ như DUST có thể làm ra các tác phẩm phim ngắn SFF với chất lượng cao đáng bất ngờ, hoặc những game indie như Undertale của Toby Fox và To the Moon của Kan Gao, hay các tác phẩm của những nghệ sĩ làm nhạc Filk tự do như Aviators và Miracle of Sound...
***
Bài gốc được đăng trong group Hội thích truyện Sci Fi trên Facebook. Cùng ghé chơi group để thảo luận về bài viết hoặc đọc thêm các bài tương tự, bạn nhé.
↓