Như trong bài kỷ niệm về The Matrix hồi trưa có nói, ban đầu đội ngũ làm phim định chèo kéo Will Smith về đóng vai Neo, nhưng rốt cuộc bị thanh niên từ chối. Nhưng may mắn thay, nhờ sự hỗ trợ của công nghệ DeepFake, đã có người thế mặt bro Smith vào phim để chúng ta có thể chiêm ngưỡng cái tuyến thời gian đã bị xóa bỏ ấy, và thầm tạ ơn trời phật là Smith quả đó không gật đầu 🐧 : https://scifivietnam.blogspot.com/2022/09/ma-tran-se-trong-ra-sao-neu-will-smith.html
Lúc mò lại cái bài DeepFake kia, mình sực nhớ lại một cái clip từng được đăng cách đây 3 tuần, sử dụng một công nghệ gần tương đương. Ấy chính là cái clip H. P. Lovecraft hát bài Never Gonna Give You Up của Rick Astley bên dưới.
Vâng, chúng ta sinh ra quá muộn để khám phá Trái Đất, sinh ra quá sớm để khám phá vũ trụ, nhưng lại sinh vừa đúng thời để có thể thưởng thức cái của nợ này 🐧.
Đâu đó dưới đại dương, Cthulhu đang trở mình vì ác mộng 🐧.
Đây về cơ bản cũng là làm giả video người khác, nhưng lại thông qua một app có tên Wombo, tân tiến hơn DeepFake ở một số khía cạnh. Thứ nhất, để làm được một clip DeepFake, mọi người sẽ phải nắm sẵn trong tay một loạt ảnh ở nhiều góc độ của người muốn ghép để mớm cho con AI. Riêng cái clip này thì được làm từ một cái ảnh duy nhất, với thuật toán của app tự động tìm điểm và phỏng đoán hình hài những mặt bị khuất sẽ trông như thế nào, và nếu gương mặt đổi góc quay thì tương quan tỉ lệ sẽ phải khiến mọi thứ trông ra sao… Thứ hai, để làm DeepFake thì anh em xác định cần có máy trâu một tí mới render ra được một cái clip ngắn, chưa kể còn phải mày mò hơi lằng nhằng. Chơi kiểu Wombo thì anh em chẳng cần phải đầu tư trang thiết bị, và bản thân quy trình tạo clip cũng nhẹ nhàng như kiểu dùng filter trên whatsapp hay cái gì đó tương tự. Chính nhờ mấy đặc điểm trên, công nghệ chế video đã bắt đầu trở nên dễ tiếp cận hơn với công chúng (mặc dù hãy còn hơi lôm côm tí).
Tình cờ thì chỉ vừa đầu tháng nay thôi, K̵y̵l̵e̵ ̵H̵i̵l̵l̵ Science Thor, một thanh niên chuyên làm clip về khoa học thường thức trên Youtube, đã có một livestream bàn về chính công nghệ DeepFake này (kèm một số đề tài khác nữa, nhưng DeepFake là phát mở màn):
Trong clip, thanh niên Science Thor kia đưa ra ba ví dụ liên quan đến công nghệ tạo dựng hình ảnh người giả thông qua thuật toán AI. Đầu tiên là một trang web mang tên This Person Does Not Exist (https://thispersondoesnotexist.com/). Khi vào đường link này, mọi người sẽ được cho xem một bức ảnh random nào đó, kiểu như anh thẻ, chụp một con người thuộc đủ mọi loại giới tính, độ tuổi, sắc tộc. Nhìn vào cái ảnh đấy, sẽ chẳng ai thấy có gì bất thường hết, bởi vì đúng là nó… thường thật. Thường một cách nhàm chán.
Vấn đề là đúng như cái tên của trang web, cái người trong ảnh không tồn tại.
Thứ mọi người trông thấy là một “bức họa” do một con AI có tên GAN (Generative Adversarial Network) vẽ ra, sau khi đã phân tích hàng trăm tỉ bức ảnh người khác. Cứ mỗi lần load lại trang web là mọi người sẽ trông thấy một cái ảnh mới toanh, không chút liên quan đến ảnh gốc, và trông nó cũng thật chẳng kém gì cái ảnh lúc trước.
Ví dụ thứ hai được đưa ra thì còn dị hơn. Nó là một trang web mang tên MyHeritage (https://www.myheritage.com/deep-nostalgia). Trong trang web này, mọi người có thể tải một bức ảnh người thân bất kỳ lên, và một con AI mang tên DeepNostalgia sẽ làm cho cái bức hình đó chuyển đọng gần như rất giống thực. Người trong ảnh sẽ quay đầu đủ hướng, nháy mắt, mỉm cười, nhìn đi chỗ khác, gần như y hệt một bức tranh trong thế giới của Harry Potter (hoặc một phiên bản chân thực hơn của Wombo). Mặc dù vẫn còn một số chỗ trông giả tạo thấy rõ, cái khả năng phân tích góc quay của nó vẫn ấn tượng ngoài sức tưởng tượng, và cho DeepNostalgia thêm vài năm “học tập” nữa, khả năng cao chúng ta sẽ bắt đầu cực kỳ khó nhận ra cái clip một người tạo dáng kia thực chất từ một bức ảnh tĩnh mà thành.
Cái ví dụ cuối cùng thực ra lại nhạt nhất trong cả ba thằng, vì nó chỉ đơn giản là một cái DeepFake mặt Tom Cruise vào một clip viral trên Tik Tok (anh em xem clip Will Smith thấy thế nào thì clip kia cũng kiểu kiểu thế, có điều ngắn và trông thật hơn). Anh em có thể xem trong tài khoản này: https://www.tiktok.com/@deeptomcruise.
Thanh niên Science Thor khẳng định rằng DeepFake và những công nghệ giống như nó có tiềm năng rất khổng lồ, chẳng hạn có thể giúp chúng ta tạo ra những chương trình truyền hình nhân tạo hoàn toàn, cho Shakespeare đi đấu rap với Jay Z cũng được (hoặc ép Lovecraft đứng ra Rick Roll 🐧 ). Tuy nhiên, ông anh chủ yếu có cái nhìn khá bi quan về tương lai của thứ công nghệ ấy. Bro này khẳng định đây không phải là mối lo hão gì hết, dự đoán chỉ nội trong 1 năm nữa thôi, kiểu gì cũng có một thứ app gì đó giúp người thường có thể áp dụng công nghệ tạo dựng media giả này một cách dễ dàng vào bất cứ mục đích gì mình muốn, và đó là trong trường hợp cái app đấy chưa tồn tại sẵn rồi. Khi ấy, hệ sinh thái thông tin vốn đã cực kỳ nhiễu loạn sẵn của chúng ta có thể sẽ phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng về niềm tin nghiêm trọng.
Và trông cái quả Wombo kia, có lẽ dự đoán của thanh niên không đến nỗi vô căn cứ đâu.
Bản thân mình về cơ bản cũng nhất trí với các ý chính mà đồng chí Science Thor này đưa ra. Bản thân cái công nghệ tạo dựng media nhân tạo này không có gì xấu hết, và càng để nó có rào cản gia nhập thấp thì sẽ càng giúp thị trường văn hóa trở nên sôi động hơn, có thêm nhiều tác phẩm thú vị. Bản thân mình cũng từng có lần bàn khá sâu về tác động của rào cản gia nhập rồi, có điều lấy ví dụ về công nghệ kỹ xảo chứ không phải DeepFake, và cách nó cho phép một ông điều phối hành động của franchise John Wick có thể tự chế một cách cực xuất sắc một phiên bản My Hero Academia người đóng với mức kinh phí thấp đáng ngạc nhiên. Nếu quan tâm anh em có thể đọc full bài ở đây: https://scifivietnam.blogspot.com/2022/09/rao-can-gia-nhap-oi-voi-sff-ngay-nay.html
Ngay cả khi công nghệ DeepFake chưa thực sự có rào cản gia nhập thấp và độ phổ cập cao như Photoshop, chúng ta vẫn đã thấy có khá nhiều thành phẩm hấp dẫn được cộng đồng chế tạo ra với nó (hoặc công nghệ giống nó). Chỉ điểm riêng những trường hợp nổi trội từng được bàn đến trong group thôi, ta đã có:
- Jeff Bezos (CEO Amazon) và Elon Musk (CEO SpaceX) vào đóng trong Star Trek: https://scifivietnam.blogspot.com/2022/09/jeff-bezos-vs-elon-musk-trong-star-trek.html
- Mark Zuckerberg cảm ơn SPECTRE, một tổ chức phản diện trong James Bond: https://scifivietnam.blogspot.com/2022/09/mark-zuckerberg-cam-on-spectre-va-su.html
- Tổng thống Nixon đọc điếu văn thông báo cái chết của phi hành đoàn đã bay lên Mặt Trăng: https://scifivietnam.blogspot.com/2022/09/ai-va-hiem-hoa-viet-lai-lich-su.html
- Trung Quốc dùng AI chế ra một phóng viên giả hoàn toàn: https://scifivietnam.blogspot.com/2022/09/trung-quoc-dung-ai-che-ra-mot-phong.html
Tuy nhiên, ngay cả khi xem tất cả những thứ được tạo ra với mục đích tốt như thế, ta vẫn có thể thấy cái công nghệ này chỉ cần hơi thêm tí tà tâm thôi là cũng đủ để xã hội ăn ấy rồi. Vụ Jeff Bezos và Elon Musk có thể bị biến tướng thành cho hai diễn viên đóng vét nghiêm chỉnh ngồi bịa tin xấu về các công ty nhất định, sau đó DeepFake mặt mấy CEO nổi tiếng vào và bảo đây là clip quay lén nhằm thao túng thị trường chứng khoán và đánh sập giá cổ phiếu các công ty kia. Vụ Mark Zuckerberg có thể đơn thuần cho thanh niên sủa mấy câu nghe không rõ là bịa đặt như kia nữa, mà có thể hơi hơi có lý để tấn công danh dự Mắc Xoăn. Vụ Tổng thống Nixon có thể thay bằng bất kỳ nguyên thủ quốc gia nào, và bài phát biểu của họ có thể được thay thành một thứ gì đấy na ná sự thật, nhưng chỉnh lệch đi một số tình tiết quan trọng để gieo rắc hoang mang cho người dân. Còn quả phát thanh viên Trung Quốc chắc không cần nói thêm gì đâu nhỉ 🐧?
Và nếu trong trường hợp anh em hãy còn khá nhiều niềm tin vào nhân loại, nghĩ là thiên hạ chẳng ai lại ngơ đến mức không nhận ra thật giả thế nào, thì mọi người đừng quên cái meme ảnh + chữ = chân lý ta đã gặp quá nhiều trên mạng. Sở dĩ cái meme đấy tồn tại bởi vì đại đa số mọi người chẳng ai có thời gian hoặc thậm chí muốn đi fact check những thứ thông tin mình tiếp nhận cả, và các loại hình media chỉ cần một chút thông tin hơi có vẻ thật thôi, trình bày theo một cách đủ xuôi tai là cũng đủ để đổi trắng thay đen rồi.
Như ngay bản thân mình cũng đã bị thông tin giả cho vào tròng khá nhiều lần trong các bài bình luận/phân tích từng đăng, bất chấp đã bỏ khá nhiều thời gian ra đi kiểm chứng lại thông tin xoay quanh đối tượng được bình. Căn bản vì có rất nhiều thứ bị bóp méo từ lâu, và sự thật bị chôn vùi rất sâu, nếu muốn tìm đến tận gốc mọi thứ thì có khi phải hàng tuần vác cuốc vác thuổng đi đào tận trang thứ mấy chục của Google mới ra. Thế nên lắm khi thấy tầm 4, 5 nguồn đồng ý với nhau và chỉ 1 thằng nói ngược lại, mình toàn lười không kiểm tra tiếp, coi thể là đủ rồi và cứ thế mà biên bài thôi. Giờ cái môi trường thông tin nó mà nhiễu hơn nữa, với các nguồn cứ ghép cặp mỗi bên nói một kiểu, có khi mình sẽ phát mệt mà buông xuôi luôn, kiểm tra hờ hững tí rồi cứ thế đăng bài. Tạ ơn Chúa ngày đấy vẫn chưa đến.
Nhưng trông kiểu thiên hạ có thể làm Lovecraft mặt hơn hớn lên thế này thì có lẽ Ngày Phán Xét cũng đến khá gần rồi đấy 🐧.
Mặc dù nếu có anh em nào chế được Allan Poe và Lovecraft song ca bài A Whole New World, tớ sẽ rất biết ơn 🐧.
P/S: cái clip này nằm trong một chuỗi mấy clip chế khác trên Twitter. Nếu ngoài Lovecraft hát Never Gonna Give You Up, mọi người còn muốn xem Charles Dickens hát Thriller, Oscar Wilde hát I Feel Good, Virginia Woolf hát Boom, Boom, Boom, Boom, và Agatha Christie hát Don't You Wish Your Girlfriend Was Hot Like Me thì xem cái thớt gốc ở đây nhé. Đừng quên chuẩn bị sẵn vài chai nước thánh để rửa mắt 🐧 : https://twitter.com/tomcoates/status/1369686400451309569
***
Bài gốc được đăng trong group Hội thích truyện Sci Fi trên Facebook. Cùng ghé chơi group để thảo luận về bài viết hoặc đọc thêm các bài tương tự, bạn nhé.
↓